DOI: 10.5117/mab.100.169104

Authors: Mark de Lat, Niels van Nieuw Amerongen

Abstract: In dit artikel staat de onderzoeksvraag centraal hoe bestuurders van mkb-accountantskantoren kunnen omgaan met duurzaamheid in de periode na de Omnibusregeling. Belangrijke begrippen in de onderzoeksliteratuur zijn ‘duurzaamheid’ en ‘sensemaking’, waarin zingevingsprocessen en intrinsieke motivatie relevante elementen zijn. Via een integratieve literatuurstudie worden deze begrippen verkend op de gelaagde niveaus van maatschappij, organisatie en individu (macro-, meso- en microniveau). Omdat persoonlijke overtuigingen medebepalend zijn voor duurzaamheidsstrategieën van mkb-accountantskantoren, pleiten wij voor meer aandacht voor het individuele perspectief.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.100.185102

Authors: Ralph ter Hoeven

Abstract: nawoord

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.100.171914

Authors: Gert-Peter den Hollander

Abstract: Kwalitatief hoogwaardige principle-based jaarrekeningwetgeving voldoet tenminste aan de eisen zoals opgenomen in de EU-richtlijn, is parlementair getoetst en goedgekeurd, en leidt niet tot overmatige belasting van ondernemingen. De RJ-richtlijnen voldoen niet aan die criteria. Derhalve is wettelijke verankering van de RJ-richtlijnen in Titel 9 niet in het publiek belang.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.100.180376

Authors: Martin Hoogendoorn

Abstract: Hoewel een wettelijke verankering van de Richtlijnen passend zou zijn, twijfel ik zeer of de door Ter Hoeven (2025) voorgestelde wijze waarop die verankering zou moeten plaatsvinden de juiste weg is. Het leidt tot meer bureaucratie, hogere kosten, verlies aan flexibiliteit, risico op vermindering van de kwaliteit, en zelfs het risico dat een intense bemoeienis van de politiek kan leiden tot een statusverlaging van de Richtlijnen. De jurisprudentie is al een bestaande belangrijke een vorm van wettelijke verankering. De eerste stap voor nu zou moeten zijn ervoor te zorgen dat het een goede gewoonte wordt dat bedrijven in hun jaarrekening melden dat deze is opgesteld in overeenstemming met de stellige uitspraken in de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.100.165577

Authors: Timothy Petersen, Frank Hubers

Abstract: In public sector settings characterized by ambiguous goals and limited measurability of outputs, effective management control remains challenging. This study examines how results, action, personnel, and cultural controls are associated with autonomous motivation among employees of the Dutch National Police. Using survey data from 400 police employees, we test associations between control types and autonomous motivation and assess the moderating role of contractibility. We find that personnel controls are positively associated with autonomous motivation across contexts. Results controls are positively associated with autonomous motivation only under high contractibility, while action controls show no significant association. Cultural controls display a weaker and context-dependent association. The findings highlight the importance of aligning control choices with task characteristics in public sector organizations.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.100.185093

Authors: Ralph ter Hoeven

Abstract: column

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.127586

Authors: Brigit Verschuren, Arco van de Ven

Abstract: Bij zeven bedrijven is, op basis van een literatuuronderzoek, nagegaan wat de invloed van circulaire initiatieven is op het bedrijfsmodel, welke barrières voor het schalen van een circulair initiatief worden ervaren en op welke wijzen de organisaties met deze obstakels zijn omgegaan. De lessen van deze organisaties zijn onder andere: een combinatie van bedrijfsmodellen, bijvoorbeeld pay-per-use en direct sale, kan noodzakelijk zijn. Het opstellen van een separaat bedrijfsmodel voor het circulaire initiatief waarbij de businesscase positief moet zijn, is nodig. Een korte doorlooptijd van ontwikkeling is van belang en dit betekent starten met pilots en ‘minimum viable products’.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.151907

Authors: Koen Derks

Abstract: Detailcontroles via steekproeven zijn een veelgebruikt instrument om voldoende en geschikte controle-informatie te verzamelen. Het op een statistische manier meenemen van integraal beschikbare gegevens over de populatie in de steekproefevaluatie leidt tot een efficiëntere controle en beter geïnformeerde beslissingen. Ondanks de praktische voordelen wordt deze aanpak echter nog weinig toegepast. De methode is voor velen nog onbekend, waardoor deze nog niet goed heeft kunnen inburgeren in de auditpraktijk. Dat is deels toe te schrijven aan technische complexiteit en aan gebrek aan uitleg. Dit artikel overbrugt de kloof tussen theorie en praktijk en demonstreert drie voordelen van het meenemen van integraal beschikbare gegevens, die steeds makkelijker verkrijgbaar zijn, in de steekproefevaluatie.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.162952

Authors: Tjibbe Bosman

Abstract: This study investigates the reporting behaviour of Dutch organizations under statutory audit requirements in the three years preceding bankruptcy. Using unique nationwide audit data (2012–2020), 572 bankruptcies of organizations subject to mandatory audits were identified. The results reveal widespread non-compliance with filing obligations, indicating weak accountability among firms nearing insolvency. In the year before bankruptcy, only a minority files audit opinions, and many fail to disclose material going concern uncertainties. Although bankruptcies of audited firms are rare (0.31% of audits), they inflict substantial societal harm, largely due to a few major failures. Delayed or missing filings thus serve as important early warning signals. Moreover, the results challenge the notion of a strong self-fulfilling prophecy effect of GCOs.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.132135

Authors: Daniël Siegmund, Adnan Afridi

Abstract: We empirically investigate the effect of CEO power on CEO compensation. Additionally, we examine the moderating role of Corporate Social Responsibility (CSR) contracting on the relationship between CEO power and CEO compensation. Analyzing 3,629 firm-year observations, we find that there is a statistically significant relationship between CEO power and CEO compensation. While we do not find significant results for the moderating role of CSR contracting on the relationship between CEO power and total compensation, our additional analyses show that when firms integrate CSR criteria in CEO compensation contracts, CEOs with higher power can extract higher non-performance based compensation.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.177750

Authors: Henk Volberda

Abstract:

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.170656

Authors: René Orij, Robert Vogelsang, Michael Erkens

Abstract: In dit artikel wordt de ontwikkeling van de duurzaamheidsverslaggeving door de Nederlandse Rijksoverheid in de periode 2023–2024 onderzocht. Op basis van tekstanalysesoftware en zoektermen uit de European Sustainability Reporting Standards (ESRS), aangevuld met de conceptstandaarden van de International Public Sector Accounting Standards Board (IPSASB), is een kwantitatieve vergelijking gemaakt met eerdere jaren. De resultaten laten zien dat in 2024 meer gerapporteerd wordt over de meeste duurzaamheidsthema’s uit de ESRS. Tegelijkertijd is de versnippering van duurzaamheidsinformatie (rapportagevormen, reikwijdte en kaders) over diverse rapportages onverminderd groot gebleven. De diepgang en reikwijdte van de rapportages blijken in 2024 op dezelfde wijze verbonden te zijn aan de specifieke beleidsvelden van de ministeries als in 2023. Opvallende inhoudelijke verschuivingen ontbreken grotendeels. De veranderde politieke context lijkt nauwelijks invloed te hebben gehad op de rapportages.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.170752

Authors: Erik Boonen, Kees Camfferman, Sebastiaan van Dijk, Marina Stanton

Abstract: This paper reports on the 2024 reporting practices under article 8 of the Taxonomy Regulation (EU 2020/852) by a sample of 62 listed companies from the European Union. Our research reveals significant differences in how our sample of companies implement the requirements, raising critical questions about comparability and in certain cases the usefulness of the information for the users of sustainability statements. While early diversity in practice is expected, the findings highlight the challenges and potential for improvement, supporting recent moves to simplify requirements as adopted in July 2025 by the European Commission.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.171609

Authors: Ralph ter Hoeven, Leo van der Tas, Tristan Brouwer

Abstract: This article focusses on the quality of greenhouse gas emission related disclosures of heavy greenhouse gas emitting companies. Despite the fact that in many EU-countries the transposition of the CSRD in national law was still not completed, almost all companies in our sample applied the CSRD accompanied by a review opinion providing limited assurance. While a strong majority disclose (intermediate) goals for reducing greenhouse gas emissions, we see a variation in the year selected as reference for measuring the reduction. Our findings suggest that the comparability of corporate reports is currently impaired by variations in entities’ reporting scope, classification policies, measurement methods and disclosure practices. All assurance reports on sustainability reports were unqualified in our sample. The attention of the auditor for the impact of carbon emissions and related commitments is significant.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.172266

Authors: Karen Maas, Diane Zandee, Marleen Janssen Groesbeek

Abstract: In 2024, the first annual reports prepared under the CSRD guidelines were published. This study examines how 75 companies listed on the Amsterdam stock exchange report on their performance regarding the circular economy, as framed in ESRS E5, with the aim of understanding the extent to which the principles of the circular economy are embedded in the organization. The results reveal a mixed picture: while a select group of companies demonstrates promising practices by aligning double materiality (identifying Environmental Social or Governance (ESG) topics relevant to the organization), strategy, objectives, targets, actions, and even executive remuneration, the majority limit their reporting to more linear-oriented measures such as waste reduction, use of recycled materials, or product reuse. What is largely missing from the reports, is a long-term vision and a roadmap.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.170861

Authors: Arjan Brouwer, Deborah Meijn, Kavita Nandram, Katerina de Vries

Abstract: In dit artikel wordt verslag gedaan van een onderzoek naar de rapportage over de dubbele materialiteitsanalyse door de eerste groep (grote) in Nederland beursgenoteerde ondernemingen die heeft gerapporteerd op basis van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Het onderzoek laat diversiteit zien in de gehanteerde aanpak, maar over het algemeen transparante informatieverschaffing over de aanpak en de belangrijkste uitkomsten. Verbetering is mogelijk in het concreet maken van de wijze waarop ondernemingen de waarschijnlijkheid, omvang en aard van de effecten van de geïdentificeerde risico’s en kansen beoordelen en de gehanteerde parameters. Daarnaast kan de connectiviteit tussen het CSRD-verslag en de jaarrekening worden verbeterd door concreter in te gaan op de financiële effecten van duurzaamheidskwesties.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.172863

Authors: Roy van Duuren, Ralph ter Hoeven

Abstract: This study examines the disclosure quality of alternative performance measures (APMs) in 2024 press releases and management reports. Based on the ESMA guidelines on APMs, we established a disclosure index to capture the disclosure quality amongst European listed companies. We find the disclosure quality in the management report to be significantly better than the disclosure quality in the press release while, notably, these press releases are often published before the external audit of the financial statements is completed. Moreover, it is not always clear from the press releases whether the GAAP financial information has been audited or not. Our study further showed that almost all companies applied APMs on their first page of their Q4 press releases and management reports. In addition, the effects of the forthcoming IFRS 18 standard are discussed in this study.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.176243

Authors: Arjan Brouwer

Abstract: -

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.167721

Authors: Rob de Leeuw, Arjan de Draaijer

Abstract: The global rise of sustainability and ESG (Environmental, Social, and Governance) presents Internal Audit (IA) with a strategic opportunity to strengthen governance, build trust, and support long-term value creation. As regulatory demands increase and stakeholder scrutiny intensifies, IA is evolving from a compliance-oriented function to a proactive business partner. This paper offers practical guidelines and tools, including a four-stage maturity model, to support IA’s transformation. Drawing on international guidance, case studies, and regional insights, the paper demonstrates how IA can enhance ESG assurance, contribute to integrated risk management, and enable sustainable decision-making. These tools are designed to help IA deliver improved data reliability, clearer ESG insights for the board, and credible assurance that builds stakeholder confidence.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.150303

Authors: Vincent Damen, Menno Wiersma, Gokce Aydin, Rens van Haasteren

Abstract: Internal auditors play a key role in ensuring artificial intelligence (AI) compliance with the EU AI Act. This article will examine how Explainable AI (XAI) can play a critical role in assessing AI systems for meeting the specific requirements of transparency, human oversight, and fairness. When effectively implemented, XAI enables traceability, accountability, intervention in AI decisions and can be used as a tool by internal auditors. Effective AI compliance auditing requires understanding of the methods for AI monitoring, associated documentation, and user feedback mechanisms to assess risks, regulatory requirements, and ethical standards.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.149299

Authors: Kunter Orpak

Abstract: Generative AI, particularly large language models (LLMs), is reshaping the cybersecurity landscape by enabling both innovative defense mechanisms and novel forms of attack. This article explores the dual role of generative AI in both offensive and defensive cybersecurity operations. While GenAI offers significant advancements in defensive capabilities, it is also being leveraged by nation-state actors to enhance the sophistication and success rates of cyberattacks. The article analyzes how LLMs are applied in offensive engagements such as red teaming, penetration testing, and threat intelligence, while also identifying emerging technical, operational, and strategic risks associated with their deployment. Special attention is given to the cybersecurity challenges of generative AI systems themselves, highlighting limitations in conventional frameworks and proposing governance-oriented mitigations such as model evaluation, human-in-the-loop oversight, GenAI-specific red teaming, and the structured dissemination of threat intelligence derived from GenAI-enabled security practices.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.154652

Authors: Edo Roos Lindgreen, Peter Hartog, Paul Hamaker

Abstract: When planning and performing their audits, internal auditors usually apply a practical reductionist approach in order to facilitate the timely and efficient allocation of finite audit resources and to manage the expectations of audit sponsors and auditees. Though practical and widely accepted, this approach runs the risk of oversimplification and underestimation of the complexity of the audit object. This may lead to incomplete and/or erroneous audit outcomes, which in turn may influence the decisions made by stakeholders using the auditor’s report. In this paper, we explore the audit of complex systems, argue that a different approach is necessary to tackle such systems, and explore the contours of a practically applicable approach loosely based on the Cynefin framework.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.151668

Authors: Frank Schuiten

Abstract: Vanuit literatuuronderzoek zijn er aanwijzingen dat binnen internal audit een alternatieve manier van onderzoek wenselijk is, mogelijk gestoeld op sociaal constructionistische principes. Een voorbeelduitwerking hiervan is de Responsieve Evaluatie, waarbij verhalen van belanghebbenden en onderlinge dialoog kernconcepten zijn. In deze bijdrage wordt een concreet plan van aanpak beschreven waarin de principes van een Responsieve Evaluatie zijn uitgewerkt. Hieruit volgt dat Responsief Auditen mogelijkheden biedt voor het onderzoeken van complexe vraagstukken met veel verschillende belangengroepen, binnen het brede spectrum van internal audit. Zodoende kan het bijdragen aan dieperliggend leren in organisaties in hun omgang met complexiteit.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.149349

Authors: Svetlana Vrubleuskaya, Evelyn Bell

Abstract: Dit artikel beschrijft een onderzoek naar de wijze waarop criminologische theorieën internal auditors helpen bij het begrijpen en aanpakken van mogelijke oorzaken van afwijkend gedrag binnen organisaties. Hierbij staat niet de inbreukmaker centraal, maar de omgevingsfactoren in de organisatie die invloed hebben op het gedrag van de (potentiële) inbreukmaker; het gaat dus niet om de appel, maar om de mand. Het benadrukt het belang van een multidisciplinaire benadering en biedt praktische aanbevelingen voor het toepassen van criminologische inzichten in de internal auditpraktijk.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.153598

Authors: Marc Eulerich, Anna Eulerich, Annika Bonrath

Abstract: Technological advancements, such as data analytics, artificial intelligence (AI), and robotic process automation (RPA), are reshaping internal audit practices. These innovations have driven significant improvements in efficiency, effectiveness, and performance. Traditional internal audit processes are evolving with the integration of advanced technologies. The 2024 Global Internal Audit Standards emphasize performance as a key factor in the success of modern internal audit functions (IAFs), which underscores the growing need to integrate advanced technologies into audit processes. However, adoption poses challenges, including data privacy concerns, cybersecurity risks, and the demand for specialized expertise. This paper reviews existing literature on technology-driven auditing, explores the impact of the 2024 Global Internal Audit Standards, and identifies key challenges in implementing different technologies.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.154653

Authors: Edo Roos Lindgreen, John Bendermacher, Frans Eusman

Abstract: De snelle opeenvolging van impactvolle externe gebeurtenissen in dit decennium heeft bij veel bestuurders en toezichthouders geleid tot een veranderde kijk op risico’s en risicobeheersing, en daarmee ook op de rol van internal audit. In dit opiniestuk gaan de auteurs in op deze ontwikkeling, het belang van scenarioplanning en op de uitdagingen die internal audit de komende jaren verder te wachten staan. Aan de orde komen onder meer de rol van de tweede lijn, onafhankelijkheid, transparantie, human capital, organisatiecultuur, AI, ESG en regelgeving.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.168389

Authors: Edo Roos Lindgreen

Abstract: Het is niet nodig om in dit voorwoord te vermelden dat de wereld sterk in beweging is. Als MAB-lezer heeft u genoeg informatiebronnen tot uw beschikking, en uiteraard uw eigen observaties, die de enorme veranderlijkheid en soms schokkende absurditeit van onze wereld in het huidige tijdperk elke dag weer bevestigen. Wel is het goed om stil te staan bij de impact van deze veranderlijkheid op onze bedrijven en instellingen, onze verdienmodellen, onze medewerkers, op alle stakeholders – en dus ook op internal audit. Voor u ligt het derde special issue van het MAB met internal audit als thema. Bij de vorige editie – een speciale uitgebreide uitgave in 2022 ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het Institute of Internal Auditors (IIA) in Nederland – was het thema ‘nieuwe blikken’. Dat waarderen we in deze editie graag op naar: nieuwe perspectieven. Evenals bij de vorige editie heeft de redactie zich ook nu ten doel gesteld om internal auditors en andere belangstellenden te inspireren met vernieuwende bijdragen van binnen en buiten het vakgebied. Frans Eusman, John Bendermacher en ondergetekende bijten het spits af met een opiniërend artikel, getiteld “Internal audit als witte zwaan”, over de positie van internal audit in de turbulente jaren die voor ons liggen. Wat kunnen organisaties doen om deze turbulentie niet alleen te doorstaan, maar ook om te zetten in strategisch voordeel? En wat is een mogelijke rol van internal audit daarbij? In hun bijdrage “Technology and internal auditing: An overview of performance effects” adresseren Marc Eulerich, Anna Eulerich en Annika Bonrath de inzet van technologieën als data-analyse, AI en RPA in het auditproces. De auteurs gaan daarbij in op de relatie met de New Global Internal Audit Standards van het IIA; zij beschrijven hoe de inbedding van nieuwe technologieën in het auditproces de ‘performance’ kan verhogen en belichten de uitdagingen die dat met zich meebrengt. Svetlana Vrubleuskaya en Evelyn Bell beschrijven in hun boeiende bijdrage “Criminologische inzichten voor internal auditors: een multidisciplinaire benadering van afwijkend gedrag” een onderzoek naar de wijze waarop criminologische theorieën internal auditors kunnen helpen bij het begrijpen en aanpakken van mogelijke oorzaken van afwijkend gedrag binnen organisaties. Hierbij staat niet de inbreukmaker centraal, maar de omgevingsfactoren in de organisatie die invloed hebben op zijn of haar gedrag. Complexe systemen trekken de laatste jaren sterk de aandacht in uiteenlopende disciplines zoals biologie, planologie en organisatieleer. Complexe systemen zijn systemen en processen waarbij de samenstellende entiteiten op ingewikkelde manieren met elkaar interacteren en die onder meer gekenmerkt worden door niet-lineair gedrag, onvoorspelbaarheid en schaalinvariantie. Ook internal auditors zijn geïnteresseerd in complexe systemen, en in deze editie vindt u hierover twee bijdragen. In het artikel “Responsief Auditen: over de wenselijkheid en toegevoegde waarde bij complexe vraagstukken”, een pakkende bewerking van zijn referaat bij de Post-master opleiding Internal Audit & Advisory aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, gaat Frank Schuiten in op responsief auditen; een nieuwe auditaanpak die is gestoeld op constructionistische uitgangspunten, waarin verhalen en onderlinge dialoog kernconcepten zijn. Peter Hartog, Paul Hamaker en ondergetekende betogen in de bijdrage “Internal audit and complex systems: emerging approaches” dat nagenoeg elk auditobject moet worden beschouwd als een complex systeem, of een onderdeel daarvan, en dat de Internal Audit Function (IAF) haar auditaanpak daarop zou moeten aanpassen; een traditionele reductionistische auditaanpak kan leiden tot een verlies aan informatie, en daarmee tot minder goede beslissingen door stakeholders. De auteurs presenteren de contouren van een nieuwe aanpak, mede gebaseerd op het Cynefinraamwerk. De stormachtige opkomst van AI, ingezet met de introductie van ChatGPT, nu bijna drie jaar geleden, biedt organisaties enorme kansen, maar brengt zoals altijd ook risico’s met zich mee. Ook hierover twee bijdragen. Kunter Orpak beschrijft in zijn artikel “Generative AI and cybersecurity: Exploring opportunities and threats at their intersection” hoe AI wordt ingezet door aanvallers én verdedigers in de wereld van cybersecurity. Hackers, steeds vaker aangestuurd door statelijke actoren, weten goed gebruik te maken van AI-technologie; cybersecurityteams zetten AI in bij het analyseren van dreigingen, het detecteren van aanvallen en het formuleren en executeren van een passende respons. Vincent Damen, Menno Wiersma, Gokce Aydin en Rens van Haasteren gaan in op de impact van de nieuwe Europese AI Act. Wat betekent deze regelgeving voor onze organisaties, hoe kan compliance worden gewaarborgd, wat is de rol van internal audit daarbij, en hoe kan Explainable AI een bijdrage leveren aan compliance? Het antwoord vindt u in de bijdrage “Explainable AI for EU AI Act Compliance Audits”. Ten slotte een belangwekkend paper over een thema dat het afgelopen jaar wellicht door de Omnibus directive wat op de achtergrond lijkt geraakt, maar niets aan relevantie heeft ingeboet: duurzaamheid. In hun bijdrage “Internal Audit’s Strategic Role in Sustainability and ESG Transformation” pleiten Rob de Leeuw en Arjan de Draaijer voor een intensieve en meer strategische rol van internal audit. Wij hopen met deze artikelen een bijdrage te leveren aan de verdere ontwikkeling van het prachtige vakgebied internal auditing en wensen u veel leesplezier. Mede namens Peter Hartog, Barbara Majoor en Annemarie Oord, Edo Roos Lindgreen, Redacteur van dit special issue

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.146883

Authors: Nancy Kamp-Roelands, Dick de Waard

Abstract: Bij de duurzaamheidsverslagen van CSRD-plichtige ondernemingen wordt vanaf 2024-2025 een assurancerapport opgenomen van de onafhankelijke accountant. In deze bijdrage wordt ingegaan op de vraag wat een passend assurancerapport zou kunnen zijn bij een duurzaamheidsverslag, qua structuur en qua inhoud. Daarbij wordt ingegaan op het vraagstuk van compliance versus getrouw beeld, het continuüm van een beperkte mate van zekerheid en de factoren die hierop van invloed zijn. Op basis daarvan worden zes opties voor het assurancerapport gepresenteerd, waarbij gezocht wordt naar een optimale vorm van transparantie – ook bij de accountant. Kan er worden volstaan met één korte complianceverklaring, of dient de accountant gedetailleerd omtrent zijn/haar bevindingen en conclusies te rapporteren per relevant ESG-thema?

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.135692

Authors: Thomas Archer

Abstract: This study examines the role of Green Innovation in predicting ESG ratings across developed and emerging economies. Among 292 firms, Green R&D Intensity is identified as a key predictor of ESG ratings. Results indicate that companies currently make minimal investments in Green Innovation, meaning modest increases in investments could enhance ESG ratings. Findings support Signaling Theory, suggesting Green Innovation can immediately boost ratings, though long-term impacts may require time to mature. The study also shows integrating Green Innovation into ML models reduces prediction error by 2% rising to 11.5% for firms without prior ESG ratings. Ultimately, the study’s implications underscore the importance of ESG factors for firms, investors, and policymakers, as higher ESG ratings are linked to increased firm value, improved performance, and economic growth.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.148806

Authors: Wendy Groot, Caroline Meertens, Tom Winkelaar

Abstract: Audit firms conduct root cause analysis (RCA) to learn from errors and enhance future processes. This study aims to improve the effectiveness of these efforts by introducing a root cause taxonomy that categorizes underlying causes and develops a common language within the audit profession. Developed empirically and validated with data from an audit firm in the Netherlands, spanning from 2021 to 2024, the taxonomy includes six categories: Strategy and policy; Systems and procedures; Knowledge and understanding; Time and capacity; Human factors; and Client matters. Our findings reveal that the root causes frequently manifest in conjunction with one another rather than in isolation, indicating interdependencies. While the list of root causes is not exhaustive, this taxonomy offers a structured approach that can enhance consistency within the RCA practice.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.151092

Authors: Robert Vogelsang, René Orij, Martin Dees

Abstract: De rijksoverheid heeft een grote impact op mens en milieu, zowel vanuit haar beleid als vanuit haar bedrijfsvoering. In dit artikel wordt weergegeven over welke duurzaamheidsonderwerpen zij extern rapporteert en in welke mate zij dat doet. Het onderliggende onderzoek maakte gebruik van tekstanalysesoftware en zoektermen uit de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Het onderzoek toont aan dat het Rijk rapporteert over alle duurzaamheidsthema’s van de ESRS, zij het dat dit versnipperd gebeurt over verschillende rapportages. De diepgang en reikwijdte van de rapportages lijken gekoppeld te zijn aan de specifieke beleidsvelden van de ministeries. Het onderzoek maakt dan ook duidelijk dat niet elk ministerie alle thema’s behandelt. Het ontbreken van regels voor duurzaamheidsverslaggeving door het Rijk vormt een hindernis voor transparantie en vergelijkbaarheid.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.161039

Authors: Ralph ter Hoeven

Abstract: Deze bijdrage gaat in op de status van de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving en betoogt na afweging van argumenten pro en contra dat de status van de Raad voor de Jaarverslaggeving moet worden verzwaard en dat de RJ als gedelegeerde wetgever moet worden benoemd. Het essay begint met een (wets)historische verhandeling over het ontstaan en doel van de RJ, waarna ook de strategiewijzingen van de RJ in zijn bijna 45-jarig bestaan worden besproken. Dit essay beoogt met nadruk een aansporing te geven om de plaats van de Richtlijnen in ons maatschappelijk bestel te heroverwegen.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.132901

Authors: Maria Cristina Dorobantu, Sanjay Bissessur

Abstract: Financial incentives and personal ideologies play a pivotal role in shaping firm outcomes. Analyzing data from North American firms between 2010 and 2019, our results show that ESG-aligned compensation is significantly associated with ESG performance, suggesting effective incentive structuring. We also find a positive relationship between improved ESG performance and enhanced financial returns, highlighting the economic benefits of sustainable practices. CEOs with pro-sustainability values can more effectively translate ESG objectives into financial returns. Conversely, the independence of the board of directors shows a limited effect, with firms with more independent boards displaying a slightly higher relationship between ESG performance and financial outcomes.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.139281

Authors: Gérard Brockhoff

Abstract: Er zijn relatief weinig analyses gedaan naar de wijze waarop de financiële gezondheid van de groep grote ondernemingen zich na de kredietcrisis in 2007 heeft ontwikkeld over een langere periode. Een beschrijvend onderzoek aan de hand van negen alternatieve, gestandaardiseerde financiële ratio’s suggereert dat de ondernemingen aan het begin van de crisis financieel het meest gezond waren. Daarna ontwikkelden de rentabiliteit, de solvabiliteit en de liquiditeit zich na een scherpe daling naar het laagste niveau in 2016, hoewel de ratio’s gemiddeld bleven voldoen aan de algemene normen voor de financiële gezondheid. De resultaten wijzen op een langduriger, maar gematigder effect van de crisis op de financiële gezondheid van de ondernemingen dan uit de literatuur blijkt.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.149097

Authors: Nancy Kamp-Roelands

Abstract: The article describes the structure and key concepts within the International Standard on Sustainability Assurance (ISSA) 5000 ‘General requirements for sustainability assurance engagements’. Because this international standard will form an important basis for the European sustainability assurance standards to be issued in 2026 the article also briefly discusses the relationship with the European developments and the Dutch sustainability assurance standard NV COS 3810N.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.140994

Authors: Edouard van den Heuvel

Abstract: This paper offers a comprehensive analysis of the evolution of IT auditing amidst the dynamic digital transformation landscape. It delves into the profound changes in IT auditing driven by historical, technological, regulatory, and professional factors. The study identifies and explores pivotal drivers that have influenced this evolution and its integration into modern audit practices. It concludes that the multifaceted development of IT auditing is the result of interconnected factors. Altogether, these drivers have contributed to the transformation and integration of IT auditing into contemporary audit practices, with the paper summarizing and explaining eight key drivers.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.154208

Authors: Ferdy van Beest, René Orij

Abstract: -

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.132881

Authors: Florian Ketelaar, Ana Mićković

Abstract: In this paper, we investigate the potential of Artificial Intelligence (AI) in detecting fraud by analyzing linguistic indicators in 10-K filings. We analyze the word frequencies (positive, negative, uncertainty, litigious), consistency, and readability in the MD&A sections. The AI model, BERT, was trained on these factors to predict fraud, showing significant promise compared to traditional models. The findings suggest that fraudulent filings tend to have more positive words, inconsistent language, and higher readability. This highlights AI’s practical role in improving fraud detection in financial reports.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.150426

Authors: Oscar van Leeuwen

Abstract: Accountants moeten zich bewust zijn van hun maatschapelijk rol om fraudes te ontdekken en hieraan gevolg willen geven. Dan zullen accountantskantoren conform de wens van de AFM concrete verbetermaatregelen gaan treffen om de kwaliteit te verhogen van de controlewerkzaamheden die inspelen op frauderisico’s.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.136538

Authors: Jan Droogsma, Oscar van Leeuwen

Abstract: Er worden vraagtekens geplaatst bij de kwaliteit van de frauderisicoanalyses die worden uitgevoerd door accountants. Accountants verwijten de leiding van ondernemingen dat zij zelf ook te weinig aan frauderisicoanalyses doen, wat het volgens de accountants lastig maakt om tijdig signalen voor mogelijke fraudes te ontdekken. De minister van Financiën wil hier onderzoek naar laten doen. Vooruitlopend hierop hebben wij een onderzoek uitgevoerd naar de veronderstelde positieve invloed van de Control Environment en het uitvoeren van interne en externe audits op de kwaliteit van frauderisicoanalyses. Dit onderzoek is gebaseerd op het Internal Control-Integrated Framework en auditstandaarden. Hiervoor is gebruik gemaakt van een dataset waarin ruim 300 ondernemingen zijn opgenomen. Op basis van de door ons uitgevoerde analyses ontstaat een duidelijk beeld van de mate waarin interne en externe factoren invloed uitoefenen op de kwaliteit van frauderisicoanalyses.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.135758

Authors: Kim Hutten, Bob van Kuijck

Abstract: Dit exploratieve onderzoek is gericht op de sociale motieven van Nederlandse accountants om voor het accountantsberoep te kiezen. Een belangrijke vraag in deze context is: hoe worden deze motieven mogelijk beïnvloed door generatieverschillen? De resultaten zijn niet alleen van belang om te begrijpen waarom accountants kiezen voor het accountantsberoep. Ze laten eveneens zien wat de veranderende motieven en verwachtingen betekenen voor de aansturing van verschillende generaties in de accountantspraktijk. Op basis van literatuuronderzoek zijn in dit onderzoek hypothesen geformuleerd over de verschillen in sociale waarden tussen generaties (X, Y en Z). De hypothesen zijn getoetst door middel van een survey onder accountants die werkzaam zijn (geweest) binnen de Nederlandse controlepraktijk. Uit het onderzoek blijkt dat er sprake is van een significant verschil tussen generatie X en Z in het belang van sociale waarden op het moment van hun keuze voor het accountantsberoep.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.138044

Authors: Ivo De Loo

Abstract: Hoe kunnen accountability en responsibility in een complexe, veranderende context worden vormgegeven, bijvoorbeeld tegen de achtergrond van uitdagingen, gecreëerd door de CSRD-regelgeving? Accountants en controllers voelen zich in hun werk vaak beperkt door tijd, de complexiteit van de standaarden, en door tegenstrijdige belangen van stakeholders. De traditionele scheiding tussen accountability (externe verantwoording) en responsibility (eigen verantwoordelijkheid) lijkt ontoereikend om hiermee effectief om te gaan. In deze bijdrage wordt gewezen op de relevantie van een dynamischere benadering van deze begrippen, die het onderhouden van relaties en reflectie op bewegingen waarmee een organisatie geconfronteerd wordt, benadrukt.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.134184

Authors: Nguyen Trong Tien Phan, Niklas Meyer

Abstract: Over the last decade, CEO pay has increased drastically. The Shareholder Rights Directive II (“SRD II”) enacted by the EU is considered one solution to reduce potentially excessive executive pay but its effectiveness is unclear. To this end, this study investigates the impact of SRD II on the level and structure of CEO compensation in German and Austrian firms, compared to Swiss firms that did not experience a change in compensation-related regulation. Findings reveal that SRD II is not effective in reducing executive pay levels but promotes the use of deferred pay.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.99.130094

Authors: Talitha Saez Cardoso, Ralph ter Hoeven

Abstract: The Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR)1 aims to enhance transparency and curb greenwashing by standardizing sustainability disclosures. Despite its ambitious goals, the SFDR faces challenges and criticisms regarding its practical implementation and effectiveness. This article delves into these issues through an exploration of the European Commission consultations, articles, and recommendations from entities such as the Platform on Sustainable Finance (PSF), the European Sustainable Investment Forum (Eurosif), and the Dutch Authority for the Financial Markets (AFM). Our study identifies key areas where the SFDR currently falls short while suggestions for improving the effectiveness of disclosures are provided.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.141812

Authors: Luc Quadackers

Abstract: On June 24 and 25 2024, the annual conference of the Foundation for Auditing Research (FAR) took place, led by conference chair Philip Wallage. This year’s conference theme was ‘Auditing and Assurance: The Role of Audit Firm Culture.’ The focus was on the role of audit firm culture in influencing audit quality, emphasizing the challenges of dissecting, fostering and regulating a positive and productive organizational culture. The paper presentations and discussions emphasized the need for continuous dialogue, collaboration and innovation within audit firms to enhance leadership, manage cultural differences across teams, and integrate technology into auditing practices effectively. The two-day program included an introduction to the conference theme, two lectures, two panel sessions, six research presentations and a wrap-up. This article presents summaries of these sessions.1

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.130871

Authors: Diane Zandee

Abstract: In 2024 moeten beursgenoteerde bedrijven volgens de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) rapporteren over hun duurzame prestaties, waaronder over de circulaire economie (CE). Kwalitatief onderzoek bij koplopers in CE binnen de bouwsector toont dat interne factoren (strategische impact, organisatie-integratie, gedragsverandering) en externe factoren (positionering, beïnvloeding van condities, complexiteitsreductie) cruciaal zijn voor succes. Deze factoren zijn getoetst aan de CSRD-standaard ESRS E5, die onderwerpen voor CE-rapportage voorschrijft. Het onderzoek wijst uit dat de brede formulering van de richtlijn veel ruimte laat voor interpretatie, wat de vergelijkbaarheid van prestaties tussen bedrijven op het gebied van circulaire economie bemoeilijkt.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.131516

Authors: André Mol, Tjerk Budding, Raymond Gradus

Abstract: In dit artikel wordt verslag gedaan van onderzoek naar de transparantie van duurzaamheidsprestaties in de jaarverslagen 2021 van 88 Nederlandse gemeenten met meer dan 50.000 inwoners. Dit onderzoek is gedaan aan de hand van de 17 Sustainable Development Goals (SDG’s). In tegenstelling tot de private sector geldt er voor de publieke sector (nog) geen verplichting om over duurzaamheidsprestaties te rapporteren en de gemeentelijke verslaggevingsrichtlijnen (het BBV) laten lokale overheden vrij om naar eigen inzicht invulling te geven aan duurzaamheidsverantwoording. Met name het inwonertal – en daarnaast ook de politieke kleur van de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders – blijkt bepalend te zijn voor verschillen in omvang en diepgang van duurzaamheidsrapportages.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.134061

Authors: Long Le, Eric Mantelaers

Abstract: We propose a systematic framework that integrates Benford’s Law – a mathematical principle predicting the frequency distribution of leading digits – with advanced statistical and machine learning techniques for enhanced anomaly detection in financial auditing, especially highlighting actionable next steps for implementation. This framework combines Benford’s Law with K-means clustering and multi-digit analysis (First-two and First-three digits) to effectively distinguish between errors, benign anomalies, and fraudulent activities. Empirical validation on financial transaction data demonstrates significant improvements in fraud detection accuracy and reliability, offering practical insights and guidance for auditors on adopting a more robust approach to anomaly detection in modern auditing practices.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.145117

Authors: Annemarie Oord, Marcel van Rinsum

Abstract: Goed en relevant academisch werk verdient het om extra in de spotlights te worden gezet. Het Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie (MAB) heeft daarom voor het tweede jaar op rij de MAB-scriptieprijs georganiseerd. Doel van de prijs is om sterke academische scripties met praktijkrelevantie te erkennen en te waarderen, en breed onder de aandacht te brengen door deze in de vorm van een artikel te publiceren in het MAB.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.139090

Authors: Ralph ter Hoeven, Antonio Borelli, Pelle van Vlijmen

Abstract: In this article we provide the results of European insurers’ first time application of IFRS 17 ‘Insurance Contracts’. We have selected a sample of 24 large European insurers and analysed the disclosure in their 2023 annual reports of this first application of significantly changed principles in the accounting for insurance contracts. At the date of transition most insurance companies reported a decrease in opening equity, although the reasons for the difference are hard to compare due to the various policies that IFRS 4 allowed and the different transition approaches used. We identified areas of improvement with regard to a further disaggregation of groups of portfolios, analyses of the changes related to the insurance liabilities and sensitivity analyses disclosures. The comparability between insurers in our sample is impeded by the use of options provided by IFRS 17 and by the EU. Half of the companies in our sample presented an (adjusted) operating result as alternative performance (profit) measure in which area explanations can be improved.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.135989

Authors: Bart Kamp, Leo van der Tas

Abstract: Een veel gehoorde kritiek op de toelichting van de jaarrekeningen is dat deze te veel de standaarden kopieert en te weinig bedrijfsspecifiek is. In reactie daarop heeft de International Accounting Standards Board (IASB) een aanpassing gedaan in IAS 1 Presentatie van de jaarrekening, met het doel meer focus te leggen op de materiële grondslagen. Deze wijziging is van toepassing voor jaarrekeningen vanaf 2023. Wij stellen vast dat de invloed van deze wijziging in 2023 op Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen beperkt is geweest. Vermoedelijk door de inherente aarzeling bij verschaffers en accountants om informatie in de jaarrekening te schrappen en het gebrek aan afdwingbaarheid van de nieuwe regelgeving. Bij gevolg bevatten jaarrekeningen nog steeds niet-materiële informatie die meer ballast (‘clutter’) is dan dat deze van toegevoegde waarde is.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.136140

Authors: Kurmanbek Meirkulov, Nicole Pavlides, Maarten Pronk, Erik Roelofsen

Abstract: Nearly half of the questions raised in the Q&A part of earnings conference calls is related to topics which are not discussed in the presentation part. The difference between the Q&A and the annual report is even larger. The majority of topics in the Q&A is not raised in the annual report. Interviews with investor relation officers indicate that they consider the conference calls and annual reports as information channels with a different purpose, where conference calls are meant to inform the markets about the progress in executing the strategy and to reinforce key messages.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.135399

Authors: Arjan Brouwer, Nina van der Reijden, Deborah Meijn

Abstract: De jaarrekening wordt opgesteld op basis van continuïteitsveronderstelling, tenzij discontinuïteit onontkoombaar is. De vereisten voor accountants zijn vanaf controlejaar 2022 uitgebreid met een paragraaf over continuïteit. De toelichtingsvereisten voor de onderneming zijn echter niet uitgebreid. Bedrijven moeten alleen informatie verstrekken bij materiële onzekerheden, zoals bepaald door nationale en internationale richtlijnen. In dit artikel onderzoeken we de informatieverschaffing over continuïteit in jaarverslagen van Nederlandse ondernemingen. Uit het onderzoek blijkt dat de informatie vaak beperkt is.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.136265

Authors: Pieter Dekker, Marcel Kriek

Abstract: This survey examines the impact of the Pillar Two income tax legislation as detailed in the 2023 annual reports of 100 large listed European firms. While 71% of companies indicated that the impact of Pillar Two income taxes was not significant, only a third of companies with an IFRS effective tax rate between 15% and 20% expected the impact to be insignificant. Approximately 25% of companies quantified the expected impact, with 90% of these disclosing it as a point estimate or a range of less than 1 percentage point of ETR. However, only 10% disclosed an expected increase in effective tax rate aligning with the OECD’s estimates. Pillar Two income taxes do not appear to have been a significant audit concern in the 2023 financial statements.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.136951

Authors: Tristan Brouwer, Ralph ter Hoeven

Abstract: This study examines the disclosure quality in the 2023 annual reports of the impact that climate-related matters have on the reporting of financial instruments within banks. The sample contains the 44 largest banks supervised by the European Central Bank. We find that banks have high quality disclosures regarding their objectives, policies and processes for managing the climate-related risk arising from financial instruments. In addition, the exposure to climate related risks is also disclosed, which is mostly fuelled by regulatory disclosure requirements. Banks can improve the quality of their disclosures regarding ESG features embedded in financial instruments and the impact of climate-related risk on the allowance for expected credit losses.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.138230

Authors: Karen Maas, Thomas Thijssens, Kavita Nandram

Abstract: As the attention for climate change has grown in recent years, the topic of biodiversity loss has become increasingly relevant. The importance of biodiversity is reflected in the requirements stated in the Corporate Sustainability Reporting Directive (2022). 2024 is the year in which CSRD and ESRS are effective, implying that the first reports that must be compliant (by large listed companies) will be published in 2025. This article reflects on how and to what extent Dutch large listed companies already address the topic of biodiversity in their annual reports one year before they must comply with the CSRD (2024). Our research shows that many companies are aware of biodiversity issues. However, many companies have to further specify their policy, strategy, actions and targets by next year.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.136049

Authors: René Orij, Ries Breijer

Abstract: In dit artikel wordt uiteengezet welke informatie over duurzaamheid Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen hebben gepubliceerd in jaarverslagen over 2023. Er is hiertoe gezocht naar gegevens over de thematische standaarden (‘topical standards’) uit de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Ook wordt de toepassing van de dubbele materialiteit beschreven, die bepalend is voor wat er wordt gerapporteerd. Het onderzoek gaat over de 75 hoofdfondsen van de AEX, AMX en AScX. Voor een groot deel van deze ondernemingen is verslaggeving over niet-financiële informatie verplicht (AE 2018; EU 2014). Dit onderzoek laat zien dat ondernemingen rapporteren over ESG-thema’s op een ESRS-wijze, voordat deze verplicht wordt gesteld onder de CSRD. Daarbij zien we aanzienlijke verschillen en tekortkomingen bij detailthema’s; voor veel ondernemingen is er werk aan de winkel om in een korte tijd volledig te kunnen voldoen aan de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.140904

Authors: Arjan Brouwer

Abstract: N/A

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.132224

Authors: Kevin Heij, Henk Volberda, Rick Hollen

Abstract: Innovaties die bijdragen aan het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken worden inmiddels gezien als een bron van concurrentievoordeel. Imitatie van dergelijke innovaties is nagenoeg onvermijdelijk. Dit kan weliswaar maatschappelijk gezien wenselijk zijn, maar heeft tegelijkertijd een mogelijk ongunstig effect op het onderscheidend vermogen van een onderneming. Dit artikel belicht hoe dit onderscheidend vermogen kan worden bewaakt in het geval van imitatie. Hiertoe wordt eerst een overzicht aangereikt van wijzen waarop een innovatie met een bepaalde maatschappelijke impact kan worden geïmiteerd. Vervolgens worden diverse benaderingen gepresenteerd, waarmee onderscheidend vermogen en cumulatieve maatschappelijke impact kunnen samengaan in het geval van dergelijke imitaties. Het meer harmoniseren hiervan is van belang voor het op een grotere schaal kunnen aanpakken van maatschappelijke uitdagingen.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.127601

Authors: Ralph ter Hoeven

Abstract: Dit artikel is een vervolgstudie op de door mij gehouden oratie in 2006, die in december van dat jaar is opgenomen in dit maandblad. De essentie van het artikel is om situaties te analyseren waarin fair value een relevante, nuttige waarderingsgrondslag is voor de jaarrekening. Het gaat dan niet om een incidentele toepassing van fair value, zoals bij fusies en overnames, maar om een continu te gebruiken grondslag voor de waardering van activa of verplichtingen. Ten opzichte van 2006 wordt een extra situatie gevonden waarin historische kostprijzen beter niet kunnen worden gebruikt en dat betreft de situatie waarin de onderneming door rekeninghouders of beleggers gedwongen kan worden activa te verkopen. Het gemengde waarderingsmodel waarin historische kostprijzen en marktwaardes als grondslagen simultaan worden toegepast voor elk specifieke situaties, blijft de voorkeur verdienen vanuit het door het Conceptual Framework geformuleerde doel van de jaarrekening.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.126390

Authors: Ed Vosselman

Abstract: Onderzoek naar de performativiteit van accounting geeft inzicht in hoe accounting een constituerende en mobiliserende werking kan hebben. Met name een begrip van ‘performativiteit als voortdurende reis’ heeft de potentie om het perspectief van de businesscontroller op accounting en control te verbreden. De focus van de controller verlegt zich dan van het individu naar een relationeel verband, waardoor onverwachte effecten van calculaties en prestatiemeting zichtbaar worden. Calculaties zijn geen mechanistische antwoordmachines, maar nemen deel aan een reis, een zoektocht, waarin zij managers (en anderen) verleiden of inspireren om nieuwe vragen te stellen en om betere of nieuwe mogelijkheden te zien. Prestatiemeting creëert als fenomeen condities voor de ontwikkeling van een ‘calculatieve’ ruimte waarin rationaliteit de boventoon voert. Aandacht van de controller voor onverwachte positieve en negatieve effecten daarvan is van belang.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.127531

Authors: Abe de Jong

Abstract: Ondernemingsfinanciering is een vakgebied binnen de bedrijfseconomie. Het Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie, voorheen Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde (MAB), publiceert al een eeuw belangrijke bijdragen aan dit vakgebied voor een brede kring van Nederlandse lezers, van academici tot professionals in de praktijk van accounting en financieel management. In dit artikel wordt een beschrijving gegeven van de ontwikkeling van de klassieke Nederlandse theorievorming en discussie hierover, naar moderne theorie. Ook wordt aandacht besteed aan empirische studies met Nederlandse data, die met name in de afgelopen vijftig jaar zijn gepubliceerd.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.128422

Authors: Oscar van Leeuwen

Abstract: Aan de hand van 7 thema’s schetst dit artikel een overzicht van 100 jaar artikelen op het vlak van bestuurlijke informatieverzorging in het MAB, maar het blikt ook vooruit. De ontwikkelingen op het vlak van IT, zoals data-analyse en Artificial Intelligence, zullen de komende jaren doorzetten en leiden tot onderzoek waarover in het MAB wordt gepubliceerd. Het thema ‘betrouwbaarheid van informatie’ komt hierbij zeker terug (is door AI gegenereerde informatie te vertrouwen? Welke risico’s hangen samen met de gebruikte algoritmen?). Het effect van technologiegebruik op het gedrag van professionals op het vlak van bestuurlijke informatieverzorging en op de gebruikers van deze informatie zal steeds meer aandacht krijgen, en nieuwe wetten en regels zullen leiden tot nieuwe compliancevraagstukken.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.139887

Authors: Marine Fees, Barbara Majoor, Annemarie Oord

Abstract: De AFM is gestart met een project ‘visie 2050’ om een dialoog te stimuleren over hoe de accountancysector er in 2050 uit zou kunnen zien. Verdergaande digitalisering en AI, assurance op duurzaamheidsrapportering, de krappe arbeidsmarkt, veel meer en ook meer diverse stakeholders; vanuit die dagdagelijkse cocktail voor accountants is het een uitdagende vraag hoe het accountancylandschap vorm zal krijgen. Om de dialoog hierover te stimuleren, hebben we op basis van deze trends toekomstscenario’s opgesteld. Vervolgens zijn we als AFM in gesprek gegaan met vertegenwoordigers uit de accountancysector om inzichten op te halen hoe het accountancyberoep zich mogelijk gaat ontwikkelen. Dat gebeurde onder andere tijdens een door de AFM en het MAB georganiseerde rondetafelsessie op Nyenrode, eerder dit jaar.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.127795

Authors: Nancy Kamp-Roelands

Abstract: Dit artikel bespreekt 100 jaar MAB vanuit de ontwikkeling van meervoudige waardecreatie. Daarbij wordt ook de relatie gelegd met duurzaamheid en de transparantie daarover. Alle jaargangen van het MAB zijn onderzocht en de kernboodschappen uit de relevante artikelen zijn verwerkt in dit artikel. Het geeft een historisch overzicht van gebeurtenissen, onderzoeken en opinies gedurende 1924–2023. Daarin zien we dat ontwikkelingen uit het verleden nog steeds relevant zijn voor de huidige context waarin we denken over waardecreatie. Ook beschrijft het artikel de veranderende transparantie over meervoudige waardecreatie door ondernemingen en de opbouw van het institutionele kader tot uiteindelijk het ontstaan van de CSRD.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.128343

Authors: Tom Groot

Abstract: Dit artikel bevat een bibliometrische samenvatting van de ontwikkelingen in publicaties over management accounting en management control die in het MAB zijn verschenen. Analyse van in totaal 472 MAB-artikelen laat veranderingen zien in onderwerp, onderzoeksmethode, gebruik van kennisdomeinen en oriëntatie op toepassingsgebieden. Dit leidt tot een indeling in vijf perioden met eigen karakteristieke kenmerken. Zo is de onderzoeksbenadering aanvankelijk overwegend theoretisch en analytisch, om sinds de eeuwwisseling plaats te maken voor een meer empirische benadering. In de beginperiode werd vrijwel uitsluitend gebruik gemaakt van de economische theorie, gaandeweg wordt ook geput uit andere kennisdomeinen, zoals technologie, sociologie, psychologie, besliskunde en computerwetenschappen. Artikelen in de vroege periode ambieerden de lezer te instrueren over toepassing van managementaccounting-technieken, in latere publicaties is de oriëntatie verschoven naar analyse en verklaring van managementaccounting-praktijken.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.127541

Authors: Kees Camfferman

Abstract: Dit artikel bespreekt hoe in het MAB in de afgelopen jaar 100 jaar geschreven is over het winstbegrip. Het artikel laat zien hoe de bijdragen over dit onderwerp aanvankelijk sterk bepaald werden door het gedachtengoed van Limperg. Hierin lag de nadruk op het zoeken naar een eenduidig normatief winstbegrip, gefundeerd in bedrijfseconomische theorie. Het artikel laat ook zien hoe vanaf de jaren ‘70 de behandeling van dit onderwerp veelzijdiger is geworden, onder invloed van zowel ontwikkelingen in de praktijk van de verslaggeving als van de internationale academische literatuur.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.132028

Authors: Philip Wallage

Abstract: Honderd jaar MAB leert dat de rol van de accountant vanaf de jaren 1920 geëvolueerd is van boekhoudkundig adviseur (private taak) naar vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer (publieke taak). Ook een toenemende behoefte aan specialisatie en differentiatie, een wettelijke regeling van het beroep en het belang van goed onderwijs zijn in dat kader opmerkelijk. Het controleproces verschuift in die periode van formele boekhoudkundige controles naar een meer materiële aanpak, waarbij interne controle steeds belangrijker wordt. Vanaf de jaren ’50 spelen internationale ontwikkelingen een steeds grotere rol, met een focus op ethiek, onafhankelijkheid en professionele groei. Ook de opkomst van computers versnelt de evolutie van het controleproces. Vanaf de jaren ’90 neemt de aandacht voor accountantscontrole in het MAB toe, mede door boekhoudschandalen en crises. Onderwerpen als maatschappelijke verantwoordelijkheid, strengere regelgeving en extern toezicht, risicobeheersing, fraudedetectie, IT-auditing en duurzaamheid krijgen steeds meer aandacht.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.128957

Authors: Martin Hoogendoorn

Abstract: In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de mate waarin in 100 jaar MAB aandacht is besteed aan conceptuele raamwerken van de IASB en de RJ en aan algemene beginselen. In 97 artikelen is dit onderwerp op meer of minder uitgebreide wijze behandeld. De meeste artikelen hebben betrekking op het Conceptual Framework van de IASB en op het voorzichtigheidsbeginsel en het realisatiebeginsel. In de loop der tijd zijn de inzichten over aard en toepassing van deze beginselen gewijzigd.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.139940

Authors: Barbara Majoor

Abstract: Een jubileum mag gevierd worden en zeker het 100-jarig jubileum van het MAB. Daarom een themanummer waarin artikelen zijn opgenomen die het verleden met het heden en de toekomst verbinden. We besteden aandacht aan lessen uit het verleden voor het accountantsberoep en nemen u mee op een tijdreis van 100 jaar door de diverse vakgebieden waarover we vele onderzoeksartikelen, essays en columns hebben gepubliceerd in dit blad.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.135393

Authors: Ralph ter Hoeven

Abstract: De IASB worstelt om een internationale, primair op beursondernemingen gerichte, norm te hervormen naar een variant voor het niet-beursgenoteerde deel van het bedrijfsleven. Als het al lukt (IFRS-SME) dan moet het concurreren met de lokale varianten en het bepalen van die varianten willen jurisdicties graag in eigen hand houden. Hier speelt dus ook het behoud van soevereiniteit een rol. Met het nieuwe familielid IFRS 19 wil de IASB een nieuwe doelgroep aanboren. De dochters onder een IFRS-moeder zonder openbaar belang. Het kan zeker soelaas bieden maar ook hier geldt dat er in deze specifieke situatie geconcurreerd moet worden met andere verlichtingen die aan deze groep dochters wordt geboden. Desalniettemin kan IFRS 19 soelaas bieden voor tussenholdings die niet gebruik maken van de consolidatievrijstelling. Voor deze ondernemingen is het te hopen dat IFRS 19 wordt goedgekeurd door de EU.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.116126

Authors: Martijn Schoute

Abstract: This article examines the relationships between environmental and task uncertainty, and the importance of controllers’ activities. Survey data from 412 Dutch organizations operating in a wide variety of sectors are used to explore these relationships, focusing explicitly on their entire controllership function. The results show much variation in terms of the importance of controllers’ activities, both within and across organizations. Factor analysis identifies seven dimensions of controllers’ activities importance, of which budgeting/reporting activities are the most important. Environmental and task uncertainty are differently related to these dimensions of controllers’ activities importance.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.125461

Authors: Christian Peters

Abstract: Dit artikel geeft een samenvatting van mijn proefschrift1 met drie onderling samenhangende studies omtrent de ‘microgrondslagen van controlekwaliteit.’ Het proefschrift toont aan dat accountants vaak eenvoudige taken voorrang geven, wat de kwaliteit van hun werk kan verminderen, vooral onder tijdsdruk. Het identificeert ook dat leerprocessen op de werkplek verbeterd kunnen worden door actieve participatie en dat automatisering de professioneel-kritische instelling van accountants kan verminderen. Door middel van experimenten en een literatuurstudie biedt het inzichten in operationele interventies die accountantsorganisaties kunnen gebruiken om zulke effecten te verminderen, met als doel de controlekwaliteit te verbeteren en de rol van accountants als vertrouwenspersonen van het maatschappelijk verkeer te versterken.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.124167

Authors: Koen Derks, Lotte Mensink, Jacques de Swart, Ruud Wetzels

Abstract: Data-analyse wordt steeds belangrijker in de audit. Hoewel het potentieel om de audit efficiënter te maken groot is, worstelen veel auditors met het integreren van de resultaten van deze analyses om daarmee de vervolgwerkzaamheden te verlichten. Dit artikel bespreekt de integratie van de resultaten van data-analyse in de steekproeffase middels Bayesiaanse statistiek, en beargumenteert dat dit kan leiden tot een verbetering van de efficiëntie en transparantie. Drie voorbeelden van regressie, classificatie en clustering illustreren deze aanpak. Het artikel sluit af met aanbevelingen voor de praktische toepassing van deze methodiek.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.110223

Authors: Lieke-Rosa Koetsier

Abstract: Het autorisatieconcept van SAP ECC en SAP S4 is complex, en veel bedrijven hebben moeite om dit op een effectieve manier in te richten. Hierdoor is het vaak niet duidelijk of de essentiële functiescheidingen wel op orde zijn, die traditioneel worden afgedwongen door autorisaties. Om meer inzicht te verkrijgen in de ingerichte functiescheiding, wordt echter steeds vaker gekeken naar controles op uitgevoerde acties dan naar ingerichte autorisaties, omdat ingerichte autorisaties moeilijk inzichtelijk te maken zijn. SAP biedt verschillende producten met deze functionaliteiten aan om hun klanten te ondersteunen bij deze monitoring. Dit artikel onderzoekt het effect van het (gedeeltelijk) vervangen van autorisaties door monitoring SoD-controles, de hieraan verbonden voordelen en risico’s en welk type monitoring SoD-controle het meest bruikbaar is in welke situatie. Hiertoe is literatuuronderzoek gedaan en er zijn interviews gehouden met verschillende professionals in dit vakgebied, onder wie medewerkers van SAP.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.130548

Authors: Evelyn Braumann, Berend van der Kolk, Malte Max, Eelke Wiersma

Abstract: On June 4 and 5, 2024, the 8th Dutch Accounting Research Conference (DARC) was hosted at the Vrije Universiteit (VU) Amsterdam. In addition, the conference featured a PhD event for Accounting PhD students from Dutch universities on the day preceding the main conference program. In this essay, we highlight the main takeaways from (organizing) the conference and reflect on how accounting research can strengthen its relationship with practice and society.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.120127

Authors: Thom Broekhuis, Michael Corbey

Abstract: Dit artikel laat zien dat de theorie en de praktijk van investeringsselectie veel meer gericht zijn op de fases tot en met de investeringsbeslissing dan erná. Vervolgens worden de voor- en nadelen van het systematisch financieel monitoren, bijsturen en evalueren van geaccepteerde investeringsprojecten geïnventariseerd. De voordelen zijn het lerend vermogen, verbeterde investeringsbesluitvorming, identificatie van succesfactoren, en realiteitszin van de cashflow(s) voor huidige en toekomstige investeringen. De nadelen (complicaties) betreffen de capaciteit en kosten van het uitvoeren, projectselectie, cultuur, en het disentanglement probleem. Deze bevindingen zijn onderzocht in een casestudy bij telecombedrijf KPN en bevestigen de theorie, inclusief het belang van (1) betere besluitvorming ná, en (2) “lering trekken uit”. KPN ziet het disentanglement probleem hierbij als het grootste obstakel.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.109769

Authors: Kim van Schie, Susanne Preuss

Abstract: Corporate activism is an important tool to bring attention to societal issues. While it can have many benefits, it also comes with risks, such as alienating a relevant share of a firm’s consumers. In this study, we use mobile phone geolocation data to examine how firms’ LGBTQ+ activism influences consumer behavior. Our results suggest that LGBTQ+ activism decreases consumer store visits in the short term. The effect occurs in both liberal and conservative counties. This is surprising, as liberals generally react favorably to LGBTQ+ activism. One possible explanation is that (liberal) consumers reduce their store visits due to pink washing concerns.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.115753

Authors: Nicole Veenvliet, Arco van de Ven

Abstract: Horizontaal Toezicht is mede ingevoerd om de hoge administratieve lasten in de zorg te verminderen. In dit onderzoek is bij twee ziekenhuizen onderzocht in hoeverre en hoe Horizontaal Toezicht bijdraagt aan de reducering van deze lasten. Hiervoor is gebruik gemaakt van het prevention-appraisal-failure-model en de voorwaarden en factoren voor succes van Total Quality Management. Horizontaal Toezicht leidt op zichzelf niet tot het verminderen van de administratieve lasten. Wel is verbetering van de interne beheersing – gericht op rechtmatigheid door de afweging tussen preventiekosten, beoordelingskosten en faalkosten, rekening houdend met factoren en voorwaarden voor succes – mogelijk, met gelijkblijvende administratieve lasten.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.125065

Authors: Eddy Cardinaels, Judith Künneke, Iuliana Sandu, Máté Széles

Abstract: AI is entering the accounting profession. What should accountants do to get the most out of Artificial Intelligence (AI) in their daily jobs? The Tilburg Winter Symposium and Research Camp, themed “Empowering Accounting with Artificial Intelligence,” brought practitioners and researchers together in a two-day event on this important topic. While the tasks and opportunities for AI are numerous, the conference’s overarching conversation suggests that the core of the accountant’s profession is likely to evolve rather than disappear. This evolution requires accountants to redefine their roles by focusing more on how AI can assist in strategic decision-making. Furthermore, participating experts recommend that accountants set up operational and organizational structures and manage stakeholder involvement when using AI, so that the right questions can be asked to ensure that AI can assist in improving corporate decisions.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.109880

Authors: Joost Hoenderdos, Sander van Triest

Abstract: We examine the factors influencing the extent to which finance employees of an accounting and transactions unit utilize Robotic Process Automation (RPA) in a large industrial firm. We identify the challenges in motivating employees to request RPA support and to use robots. Employees are reluctant to seek RPA support from a dedicated support team when they see no benefits, doubt the quality, lack time, are not incentivized, or fear an impact on their jobs. On the other hand, users of RPA experience direct benefits in their daily work and are positive about the interaction with the RPA developers. Improving the use of RPA involves demonstrating how robots enhance employees’ job effectiveness, alleviating concerns about job loss.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.113839

Authors: Henk Volberda, Kevin Heij

Abstract: Hoe aantrekkelijk is het Nederlandse vestigingsklimaat (nog)? Met toenemende concurrentie voor het aantrekken van innovatieve en duurzame bedrijven alsmede afnemende buitenlandse investeringen is de aanwezigheid van een geschikt vestigingsklimaat van toenemend belang (Rijksoverheid 2021). Maar door de grote uitdagingen in Nederland, waaronder het woningtekort, aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt, de stikstof- en energiecrisis tezamen met veranderende geopolitieke verhoudingen en de duurzaamheids- en digitaliseringstransitie, staat het vestigingsklimaat onder druk (NRC 2023, 2 februari 2023). In het licht van de veranderende politieke verhoudingen na de Tweede Kamer-verkiezingen waarbij beperking van arbeidsmigratie een belangrijk speerpunt vormt, en met de in allerijl aangenomen moties van de Tweede Kamer voorafgaande aan die verkiezingen (afschaffing van de 30%-regeling voor expats en het belasten van de inkoop van eigen aandelen), staat het vestigingsklimaat in Nederland nog meer onder druk. Dit artikel is gebaseerd op empirisch onderzoek naar de stand van zaken.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.128417

Authors: René Orij, Annemarie Oord

Abstract: Voor duurzaamheidsverslaggeving geldt dat het niet alleen interessant is om over financiële neveneffecten van duurzaamheid te rapporteren, want er zijn meer stakeholders dan financiële stakeholders. De maatschappij komt immers meer naar binnen dan ooit (en de onderneming komt ook meer naar buiten). De maatschappij kan worden bezien als een systeem van onderlinge verbanden tussen deelnemers, en veel verbanden tussen ondernemingen en andere deelnemers zijn daarbij belangrijk(er) aan het worden.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.124729

Authors: Barbara Majoor, Margreeth Kloppenburg, Leen Paape

Abstract: Grondige herziening van de accountantsopleiding is noodzakelijk, om te voldoen aan de veranderende verwachtingen vanuit de maatschappij. De auteurs van dit artikel identificeren vijf essentiële onderwerpen voor de vertrouwensrelatie tussen ondernemingen en hun stakeholders: fraude, de scope van de werkzaamheden, de techniek van informatievoorziening, het kwaliteitsbouwwerk rondom informatievoorziening en de integriteit en rechte rug van de professionals zelf. Zij pleiten voor een opleidingsstructuur met een volledige integratie tussen theorie en praktijk, en stellen dat de toekomstige accountant zich moet specialiseren en deel moet uitmaken van een multidisciplinair team, om in de informatiebehoefte van stakeholders te kunnen voorzien. Dit zou het werkveld niet alleen verbreden en interessanter maken, maar ook meer jonge mensen aantrekken om tekorten aan menskracht op te lossen. De auteurs roepen opleidingsdirecteuren op om de regie te nemen en benadrukken het belang van permanente educatie en de actieve betrokkenheid van jonge assistenten bij het leerproces.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.116633

Authors: Iver Wiertz, Ann Vanstraelen, Roger Meuwissen, Therese Grohnert, Wim Gijselaers

Abstract: In deze bijdrage combineren we kwantitatieve en kwalitatieve inzichten over virtueel teamwerk in het accountantsberoep. We illustreren dat hoewel meer virtueel werk de prestaties van controleteams kan verminderen, de controlekwaliteit als hoog wordt ervaren – ook bij een toegenomen mate van virtueel teamwerk.1 Verder tonen we dat virtueel teamwerk niet intrinsiek goed of slecht is, maar om een afweging vraagt tussen flexibiliteit en structurele nadelen, zoals beperkte leermomenten. Ook tonen we hoe accountantskantoren optimale omstandigheden kunnen scheppen voor virtuele auditteams door het bevorderen van leergedrag en empowerend leiderschap.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.116840

Authors: Therese Grohnert, Wim Gijselaers

Abstract: Dutch accounting education has an excellent reputation; yet future-proofing it is challenged by a tight labour market and the continuously expanding societal roles and expectations imposed on accountants. In this article, we share insights on how three other professions – healthcare, law and aviation – have approached challenges similar to those currently faced by accounting educators. First, we show how healthcare education deals with ever-growing amounts of knowledge that young professionals should master. Second, we share how law educators have developed a new post-graduate approach linking theory and practice. Third, we demonstrate how aviation training fosters competence development without overloading the curriculum.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.116510

Authors: Linde Kerckhofs, Marie-Laure Vandenhaute, Kris Hardies

Abstract: This article synthesizes research on auditors’ ‘bright’ and ‘dark’ personality traits. Our systematic literature review identified 34 studies that met our inclusion criteria. These studies provide insights into auditors’ personality traits, their impact on audit quality, and their association with various professional behaviors and outcomes. Our review emphasizes the importance of understanding personality traits and considering them in the recruitment phase and throughout an auditor’s career. Recognizing the variation in auditors’ personalities and understanding their interplay within audit practices are relevant for improving and refining the profession.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.116234

Authors: Herman van Brenk, Edgar Karssing

Abstract: De nieuwe accountant is ook filosoof. Goede accountantscontrole is niet alleen een vaktechnisch maar ook een filosofisch vraagstuk, waarbij accountants zichzelf en anderen blijven bevragen op hun perspectief op de werkelijkheid. Hoe kun je professioneel-kritisch zijn, als je niet opmerkt en verwondert, precies de essentie van filosoferen? In dit artikel pleiten wij voor een versterking van het professionele fundament van accountants met behulp van denkinstrumenten uit de filosofie. Het is belangrijk om in de opleiding meer aandacht te besteden aan filosofie, om het beroep aantrekkelijk te houden voor jonge mensen en de maatschappelijke rol van accountants steviger te verankeren.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.98.125455

Authors: Anna Gold, Barbara Majoor

Abstract:

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.110050

Authors: Henk Molenaar, Frank Hubers

Abstract: Dit artikel presenteert de resultaten van verkennend empirisch onderzoek naar de praktische invulling van de rol van de Raad van Toezicht (RvT) binnen Nederlandse goededoelenorganisaties. Het onderzoek omvatte de analyse van één jaar aan bestuursnotulen van vijf geselecteerde organisaties, evenals afgenomen interviews bij bestuurders en leden van de RvT. De analyse laat zien dat de RvT ongeveer twee keer zoveel tijd besteedt aan haar controlerende taken als aan haar adviserende taken. RvT-leden in organisaties zonder duidelijke eigenaren blijken het beleid voornamelijk te toetsen op consistentie met abstracte aspecten, zoals de missie en identiteit en de belangen van stakeholders, zoals donateurs, blijken hierbij ondergeschikt te zijn. De spanningen tussen de adviserende en controlerende rol van de RvT nemen toe, doordat de RvT geen duidelijke groep belanghebbenden representeert. Deze inzichten werpen onder andere licht op de praktische uitvoering van toezichtstaken in de non-profitsector.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.116831

Authors: Herman van Brenk

Abstract: In dit artikel bespreek ik het boek Van Aristoteles tot algoritme (2022) van Guido van der Knaap, met als ondertitel ‘Filosofie van kunstmatige intelligentie’. Van der Knaap studeerde politicologie, wijsbegeerte en logica en is als docent verbonden aan het Instituut voor Interdisciplinaire Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Dit boek is zijn debuut en bereikte de shortlist van de Socratesbeker voor het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende filosofieboek. Het nodigt daarmee uit tot nadenken over de rol van techniek in het leven van alledag. De mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI) worden steeds praktischer. Denk aan toepassingen zoals gezichtsherkenning om toegang tot je telefoon te krijgen, chatbots om gesprekken mee te voeren en zelflerende algoritmes om patronen in grote databestanden te ontdekken. Deze ontwikkelingen roepen fundamentele vragen op over de interactie tussen mens en machine. Ook accountants zullen zich moeten verhouden tot deze technologische veranderingen die steeds sneller lijken te gaan. Is de klant echt of nep in het gesprek dat je online voert? Is het patroon in de data toeval of wijst het op fraude? Zijn de antwoorden van de chatbot bruikbaar als controle-informatie? In deze boekbespreking geef ik eerst een korte impressie van het boek, daarna een reflectie op het boek en tot slot mijn opinie.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.109390

Authors: Julia van Vuuren

Abstract: This research describes the effect of IFRS 16 on the attitude of sophisticated lenders towards loan contracting. The goal of IFRS 16 was to enhance reporting quality and provide a more faithful representation of the financial statements. Data from 3,955 firms using IFRS and 1,433 using US GAAP were analyzed. Firms reporting under IFRS obtained larger loan sizes, although the difference with firms reporting under US GAAP is insignificant. They also received lower borrowing rates, and shorter maturities. IFRS 16 has a reinforcing effect towards loan contracting for sophisticated lenders, defined as banks, for the borrowing rate and maturities. For loan size, IFRS 16 has a reinforcing effect for unsophisticated lenders, defined as trade creditors.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.117624

Authors: Annemarie Oord

Abstract: Een goede academische scriptie verdient het om extra in de spotlights te worden gezet. Het Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie (MAB) is daarom in 2023 gestart met de MAB-scriptieprijs. Doel hiervan is om sterke academische scripties met praktijkrelevantie te erkennen en te waarderen, door deze in de vorm van een artikel te publiceren in het MAB. In deze editie – en de volgende editie(s) worden daarom de artikelen van de vier winnaars van deze prijs gepubliceerd.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.105099

Authors: Fred de Jong, Paul Brouwer, Thomas Lans

Abstract: De uitdagingen voor het mkb zijn complex, omvangrijk en hangen met elkaar samen. Om als financieel professional het mkb te kunnen faciliteren naar een toekomstbestendig perspectief, is integraal advies noodzakelijk. Dat betekent multidisciplinair adviseren over hoe zowel financiële als niet-financiële aspecten in een organisatie met elkaar samenhangen en waarde creëren. Daarbij gaat het ook over welke risico’s en kansen dit met zich meebrengt en wat de implicaties daarvan zijn voor de korte, middellange en lange termijn – zowel voor de organisatie zelf als haar omgeving, maar vooral ook in interactie met elkaar. Om integraal financieel advies te kunnen geven, zullen financieel professionals geïntegreerd moeten kunnen denken en handelen. Dat vraagt ook om een andere manier van opleiden.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.112919

Authors: Luc Quadackers

Abstract: In June 2023, the yearly conference of the Foundation for Auditing Research (FAR) was held at Nyenrode Business Universiteit. The main theme was ‘Auditors and their judgments’. In this respect, also the role of technology was frequently discussed. 'Is artificial intelligence going to replace the auditor?', was the obvious, but important, thought-provoking question. This question was mainly discussed regarding the extent to which technology can help the auditor during the conduct of an audit. Routine actions will increasingly be taken over by technology. Also, technology is better able than humans to detect trends and inconsistencies. However, judgment will remain essential. 

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.114428

Authors: Ralph ter Hoeven

Abstract: Accountants zijn gewend aan het werken met materialiteit. Zowel in de financiële verslaggeving als de accountantscontrole speelt dit begrip een prominente rol. In de financiële verslaggeving gaat het vooral om presentatiematerialiteit toegespitst op relevante informatie. Niemand zit te wachten op lappen met tekst; het gaat om relevante op de onderneming toegesneden en nuttige informatie op basis waarvan gebruikers economische beslissingen kunnen nemen.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.113461

Authors: Peter Roosenboom

Abstract: Het maatschappelijk belang van private equity in Nederland is sterk gegroeid. Private equity heeft weliswaar maatschappelijk verantwoord ondernemen en ESG inmiddels omarmd maar er is nog voldoende ruimte voor verbeterig. Zeker als het gaat om private equity in de maatschappelijke dienstverlening (zorg en kinderopvang in het bijzonder). 

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.113457

Authors: Sjaak Kolijn, Lianne Suurland

Abstract: Dit artikel beschrijft de uitkomsten van het onderzoek naar enkele aspecten van de openbare jaarverantwoording (hierna: ‘jaarverantwoording’) door ziekenhuizen. Wat betreft het bestuursverslag hebben we de kwaliteit van de risicoparagraaf beoordeeld en onderzocht in hoeverre ziekenhuizen niet-financiële prestatie-indicatoren opnemen met betrekking tot sociale aspecten en milieuaspecten. Verder hebben we onderzocht in hoeverre ziekenhuizen de modellen voor de balans en de winst-en-verliesrekening toepassen en of ze voldoen aan de nieuwe toelichtingsvereisten met betrekking tot derivaten. We constateren dat ziekenhuizen op alle aspecten nog belangrijke verbeterpunten moeten realiseren om te voldoen aan de van toepassing zijnde wet- en regelgeving.

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.113397

Authors: Roy van Duuren, Ralph ter Hoeven

Abstract: This study focuses on the revenue recognition disclosure quality of a sample of 63 large Dutch legal entities applying revised DAS 221 and DAS 270 in their 2022 financial statements. A large majority of companies in our sample use a prospective method for transitioning to the revised standards, though many companies were not really transparent in disclosing the transition method used. Further, only a small portion of companies in our sample (35%) disclosed how the revisions impacted their solvency. Overall, we conclude that the effects of the amended guidance in DAS 221/270 appear to be limited in financial reporting practice and that disclosure quality varies to a large extent. Also, we recommend the DASB to add specific disclosure requirements to DAS 221

HTML

XML

PDF

DOI: 10.5117/mab.97.113339

Authors: Peter Eimers, Abbas Shahim, Peter Kornelisse

Abstract: Cybersecurity is een randvoorwaarde voor organisaties en de samenleving om cyberrisico’s te beheersen. Deze cyberrisico’s kunnen zowel lokaal als wereldwijd stabiliteit en veiligheid in gevaar brengen. Het groeiend aantal cyberaanvallen, de toenemende complexiteit en de inzet van steeds meer geavanceerde digitale middelen zijn een punt van grote zorg voor alle belanghebbenden. De publieke transparantie omtrent de wijze waarop de steeds ernstiger wordende cyberrisico’s worden beheerst, is dan ook van groot belang en ook steeds vaker een vereiste. Dit komt onder andere tot uiting in de risicoparagraaf van het bestuursverslag en de ontwikkelende regelgeving, zoals die van de Cybersecurity Act en de SEC over cyber disclosures.

HTML

XML

PDF